Punk!

Ik wil meer punk zijn.

Niet zozeer uiterlijk. Ik vond het heel leuk vond om mijn haar een keer blauw te verven, maar mijn hart gaat niet echt sneller kloppen van gaten in mijn spijkerbroek. Die repareer ik gewoon.
Maar wat betreft instelling en kijk op het leven kan ik wel wat leren van punk. Maar dan wel van een specifiek soort punk. Ik ben inmiddels te oud (en wijs?) om blind te ageren tegen de powers-that-be. Om dingen gedaan te krijgen moet je meer zijn dan anti-establishment. En woede is een emotie die me sowieso niet goed past.
In plaats daarvan zie ik een specifieke vorm van punk die me beter ligt. En de eerste keer dat ik die tegenkwam was in Superman.

Superman

Om specifiek te zijn, James Gunn's Superman uit 2025. Lois Lane vertelt Superman dat punk haar ding was. Dat ze al jong diep cynisch was ten opzichte van de autoriteiten. Goede eigenschappen voor een onderzoeksjournalist. Heel anders dan Superman, die in iedereen het goede ziet, die van nature vertrouwt.
En dan zegt Superman, die ook van punkmuziek houdt: 'Maybe that's the real punk rock.'

Want als iedereen cynisch is, als de autoriteiten je murw willen slaan (flooding the zone!), als de AI-bro's je bang en passief willen hebben (AI is onontkoombaar!), als de socials je laten doomscrollen, dan is het punk om positief te zijn. Dan is het anti-establishment om het goede te zien, en nog meer anti-establishment om daar daadwerkelijk naar te handelen. Om actie te ondernemen om dit goede te bereiken. Rebelleren is niet alleen protesteren, maar het is daadwerkelijk de wereld om je heen veranderen.

Solar

Over werelden gesproken, -punk is een suffix die aan allerlei werelden worden toegevoegd om aan te geven hoe het anders is dan degene waarin wij leven:

• Steampunk (denk Howl's Moving Castle of Bioshock Infinite) gaat over een wereld waar de vroege industriële revolutie op een andere manier is doorontwikkeld. Waar zeppelins en steam-mechs zorgen voor een wereld die modern aanvoelt, maar die vaak een stuk optimistischer is over technologie.
• Dieselpunk (denk Mad Max of Red Alert) slaat af vanaf de eerste helft van de twintigste eeuw en wordt al een stuk minder positief over technologie. Want naast de technologie van deze tijd gaat het ook over wat er speelde in deze periode van de geschiedenis: de twee wereldoorlogen. Machines worden vaker dan niet gebruikt om elkaar te vernietigen.
• Cyberpunk (denk Blade Runner of Deus Ex) kijkt vooruit en beschrijft een dystopische high-tech toekomst. Een wereld beheerst door corporations, met een zwak sociaal contract en een smoezelige en criminele onderklasse.

En daar zet Solarpunk zich dan weer vanaf. Solarpunk vraagt zich af hoe een toekomst eruit kan zien waar technologie en natuur samengaan. Hoe technologie de wereld en alle mensen daarin kan dienen, in plaats van dat het macht concentreert in de handen van een kleine elite. De focus ligt op duurzaamheid, op een inclusieve gemeenschap en op samenleven met de natuur.
Mijn eerste echte aanraking hiermee was A Psalm for the Wild-Built van Becky Chambers (grotendeels ongerelateerd, haar sci-fi novella To be Taught, if Fortunate is ook prachtig). Hierin ontmoet een thee-monnik (ja!) een wilde robot waarna ze samen over elkaar en de wereld leren.
Momenteel ben ik The Dispossessed van Ursula K. Le Guin aan het lezen. Dit boek uit 1974 wordt als een van de oerteksten van Solarpunk beschouwd. Ik heb pas een paar hoofdstukken gelezen en er worden al allemaal nieuwe verbindingen in mijn hersenen aangelegd.

Ik denk dat het onmogelijk is om te sturen richting een toekomst die je je niet voor kan stellen. Daarom is het juist zo belangrijk om te zien hoe technologie een kracht voor het goede zou kunnen zijn.
Punk staat voor tegen de status-quo, voor verandering. Solarpunk kan die verandering richting geven. Niet schreeuwen in de leegte, maar toewerken naar de wereld die je wilt zien.

Maken

En voor mij komt dit samen in het ethos en de esthetiek van de originele punk-beweging. Als je anti-kapitalistisch en anti-consumentisme bent dan moet je zelf dingen maken. Kleine indie-labels, zines en zelfgemaakte kleren. Als je muziek wil maken dan begin je een band, ook als je nog niet zo goed bent. Je maakt dingen voor jezelf. Fuck the haters.

Dit is wat ik ambieer. Dingen maken. En ik ambieer het in twee smaken.

Allereerst wil ik mijn eigen creativiteit de vrije loop laten, waarbij ik mezelf niet eindeloos vergelijk met anderen die 'beter zijn'. Ik wil zelf nadenken, zelf schrijven, zelf met mijn handen bezig zijn. Degene die deze filosofie voor mij het beste uitdrukt is de kunstenaar, schrijver en YouTuber Campbell Walker, ook bekend als Struthless. Voor een eerste indruk, kijk 26 hits of brilliant flawed HUMAN creativity.

Ten tweede wil ik dingen maken die de wereld veranderen. Een klein beetje, maar wel in de goede richting. Lessen die leerlingen aan het denken en aan het maken zetten. Boeken die helpen nadenken over goed onderwijs. Een app die docenten helpt om van elke les een feest te maken. Kennis en technologie die hoop geeft in plaats van verdooft.

Dat is pas anti-establishment. Dat is pas punk.